Tấm bằng của bạn không đi qua một cửa mà qua ba, và ba cửa ấy do ba bên khác nhau giữ, với ba bộ tiêu chí khác nhau.
Nhầm lẫn giữa chúng là nguyên nhân của rất nhiều bất ngờ khó chịu — người đã sang, đã có tư cách hợp lệ, rồi phát hiện ra mình không được làm đúng nghề mình học.
Cửa thứ nhất: cơ quan xét hồ sơ di trú
Câu hỏi ở cửa này: bằng của bạn có được tính cho hạng mục nào trong hồ sơ không, và tính ở mức nào.
Nhiều hệ thống yêu cầu một hình thức đánh giá để xác định bằng nước ngoài tương đương với mức nào trong hệ thống giáo dục của họ.
Kết quả đánh giá ấy phục vụ đúng một việc: xét hồ sơ. Nó không phải giấy phép hành nghề, và không ai ngoài hệ thống di trú bị ràng buộc bởi nó.
Đây là điểm bị hiểu sai nhiều nhất — một tờ kết quả đánh giá nói bằng của bạn tương đương một mức nào đó khiến người ta tưởng mọi cánh cửa đã mở.
Cửa thứ hai: cơ quan quản lý nghề
Câu hỏi ở cửa này: bạn có được phép hành nghề không.
Với những nghề có quản lý — y tế, pháp lý, kỹ thuật, giáo dục, kế toán và nhiều nghề khác tuỳ nơi — việc hành nghề đòi một giấy phép riêng, do một cơ quan riêng cấp, theo tiêu chí riêng.
Tiêu chí ấy thường gồm nhiều thứ hơn tấm bằng: kỳ thi, thời gian thực hành có giám sát, yêu cầu về ngôn ngữ chuyên môn, và đôi khi những khoá bổ sung.
Và quá trình này hoàn toàn độc lập với hồ sơ di trú. Bạn có thể có tư cách cư trú hợp lệ và vẫn không được hành nghề trong nhiều năm.
Cửa thứ ba: người tuyển dụng
Câu hỏi ở cửa này: nơi tuyển có coi bằng của bạn là đủ không.
Với những nghề không có quản lý, đây là cửa duy nhất thật sự quan trọng cho việc đi làm — và nó không theo tiêu chí công bố nào cả.
Người tuyển có thể coi trọng kinh nghiệm hơn bằng cấp, hoặc ưu tiên bằng của hệ thống họ quen, hoặc yêu cầu những chứng chỉ ngành mà không liên quan gì tới bằng chính quy.
Cửa này không có quy trình để hỏi, nhưng tìm hiểu được qua các tin tuyển dụng thật trong ngành của bạn tại nơi đến.
Vì sao phải kiểm cả ba trước khi đi
Ba cửa này độc lập nhau, nên qua được cửa này không nói gì về cửa kia.
Tình huống thường gặp nhất: hồ sơ di trú thành công vì bằng được tính điểm tốt, nhưng nghề thuộc nhóm có quản lý và việc lấy giấy phép hành nghề đòi nhiều năm.
Tình huống thứ hai: nghề không có quản lý nên không có rào cản pháp lý, nhưng thị trường tuyển dụng không đánh giá bằng của bạn như bạn nghĩ.
Cả hai đều biết trước được, và biết trước thì có thể chuẩn bị — bắt đầu quy trình hành nghề từ khi còn ở nhà, bổ sung chứng chỉ, hoặc điều chỉnh kỳ vọng về công việc đầu tiên.
Ba việc nên làm trước khi quyết định đi
Hỏi cơ quan xét hồ sơ về hình thức đánh giá bằng cấp mà họ yêu cầu và cách nó được dùng trong hồ sơ.
Tìm cơ quan quản lý nghề của bạn tại nơi đến — nếu nghề bạn thuộc nhóm có quản lý — và hỏi thẳng về lộ trình dành cho người có bằng nước ngoài.
Và đọc các tin tuyển dụng thật trong ngành của bạn tại nơi ấy, xem họ yêu cầu gì. Đây là cách nhìn vào cửa thứ ba mà không cần hỏi ai.
Ba việc này làm được từ xa, không tốn gì ngoài thời gian, và chúng thay đổi hoàn toàn chất lượng của quyết định.
Điều gì làm bạn rơi khỏi diện
Nếu diện của bạn gắn với việc làm đúng nghề, mà bạn không lấy được giấy phép hành nghề, thì đó là vấn đề về tư cách chứ không chỉ về sự nghiệp.
Kết quả đánh giá bằng cấp có thể có thời hạn ở một số hệ thống, và việc để nó hết hạn trong lúc chờ là tình huống hay xảy ra.
Hãy hỏi cơ quan có thẩm quyền về cả hai điểm này trước khi nộp, và đưa hoàn cảnh cụ thể cho luật sư di trú độc lập nếu nghề của bạn thuộc nhóm có quản lý chặt.
Kết quả đánh giá bằng cấp có cho tôi hành nghề không?
Không. Nó phục vụ việc xét hồ sơ di trú; giấy phép hành nghề do một cơ quan khác cấp theo tiêu chí khác.
Nghề nào cần giấy phép hành nghề?
Tuỳ từng nơi, nhưng thường gồm y tế, pháp lý, kỹ thuật, giáo dục, kế toán và nhiều nghề khác. Hãy hỏi cơ quan quản lý nghề tại nơi đến.
Làm sao biết người tuyển dụng đánh giá bằng của tôi thế nào?
Đọc các tin tuyển dụng thật trong ngành của bạn tại nơi đó, xem họ yêu cầu gì. Cửa này không có quy trình để hỏi.
Ba việc nên làm trước khi quyết định là gì?
Hỏi cơ quan xét hồ sơ về đánh giá bằng cấp, hỏi cơ quan quản lý nghề về lộ trình cho bằng nước ngoài, và đọc tin tuyển dụng thật.
